Mikrocentrum – Vorm- en plaatstoleranties
Wees kritisch op de toleranties die je vraagt
Kunt u een tekening of model correct interpreteren en kunt u werkstukvereisten in functionele en economische aspecten correct en volledig definiëren volgens ISO-norm voor geometrische productspecificaties? De training Vorm- en plaatstoleranties van Mikrocentrum geeft u hiervoor de theoretische basis en praktische handvaten.
Hoe hoger de eisen, hoe kleiner de marges
In de praktijk gaat het nog opvallend vaak fout. Constructeurs ontwerpen een mooi systeem, maken een keurige (3D) CAD-tekening en noteren netjes welke toleranties er bij alle afmetingen horen. Ze vergeten echter vaak na te denken over wat die toleranties in de praktijk betekenen. Immers, hoe hoger de eisen, hoe kleiner de marges en dus hoe moeilijker het voor een maakpartij is om het onderdeel daadwerkelijk te produceren.
Niet alleen zal het langer duren voordat zo’n werkstuk van de freesbank af is, ook in de meetkamer zal het meer tijd kosten om te bepalen of het resultaat aan de verwachtingen voldoet. En er is meer uitval van stukken die niet door de strenge ballotage komen.
Opgelet met onnodig scherpe toleranties
Voor werkstukken met hoge tolerantie-eisen vragen maakbedrijven logischerwijs een hogere prijs. Voor grote of rijke opdrachtgevers is dat wellicht niet zo’n probleem, maar het blijft natuurlijk zonde van het geld als die toleranties eigenlijk helemaal niet nodig zijn.
"Constructeurs hebben nogal eens de neiging om de toleranties te scherp te zetten", zegt Mart Mijnsbergen, programmamanager bij opleidingsinstituut Mikrocentrum. "Ze realiseren zich onvoldoende wat dat betekent in het maakproces."
ISO-norm gps evolueert regelmatig
En er is nog een uitdaging. "Sommige constructeurs denken dat ze het weten en werken op de automatische piloot. Maar hun kennis is misschien al twintig jaar oud, terwijl de regels in de ISO-norm voor geometrische productspecificatie, gps, regelmatig worden geüpdatet", weet Mijnsbergen. "De laatste belangrijke veranderingen dateren van 2021."
Met Kritische blik naar eisen kijken
Mikrocentrum heeft de driedaagse training ‘Vorm- en plaatstoleranties’ op poten gezet om constructeurs en ontwerpers bewust te maken van welke toleranties ze eigenlijk op zo’n tekening kunnen en moeten zetten, wat ze daarmee eisen van de makers en welke kosten daaraan zijn verbonden.
"In de cursus behandelen we de logica achter het gps-systeem", vertelt Mijnsbergen. "Het moet constructeurs inzicht geven in de situatie. En we leren ze de valkuilen en risico’s in te zien. Natuurlijk zullen we bedrijven zien waar het minder speelt en waar die hoge toleranties echt nodig zijn om het systeem functioneel te laten werken; zij zullen gewoon de volle mep moeten betalen. Maar voor de rest is het zaak steeds met een kritische blik naar je eigen eisen te kijken."
Communicatie tussen ontwerpers en makers
De communicatie tussen de constructeurs en ontwerpers aan de ene kant, en de makers aan de andere kant laat ook nog wel eens te wensen over. Assertieve of meedenkende maakpartijen kloppen natuurlijk bij hun opdrachtgever aan en overleggen over toleranties die lastig te realiseren zijn. Misschien blijkt het iets minder strak te kunnen zonder dat het ten koste gaat van de functionaliteit.
Constructeurs helpen in hun leerproces
"Vrijwel altijd moet de leverancier of de maker de constructeur en het ontwerpteam wijzen op de uitdagingen die bepaalde toleranties met zich meebrengen", weet Mijnsbergen. "Wij willen de constructeurs helpen in hun leerproces en ze een voorsprong geven. Met een theoretische basis en veel praktische vaardigheidsoefeningen krijgen ze begrip voor de uitdagingen van de makers."
Cursus Vorm- en plaatstoleranties
PROGRAMMA
De cursus Vorm- en plaatstoleranties omvat drie modules:
MODULE I: inleiding begrippen, regels en symboliek
• Begrippen, regels en symbolen waaronder: gps-matrix (ISO 14638), onafhankelijkheidsprincipe (ISO 8015), omhullende eis (ISO 14405), stijfheidsprincipe, tolerantiezones, combinatie van tolerantiezones SZ, CZ, SIM en uitzonderingen voor MMR en LMR (ISO 5458)
• Lineaire- en hoekmaten (ISO 14405)
• Aanvullende symbolen voor tolerantiezones, waaronder: maximale materiaaleis (ISO 2692), minimale materiaaleis (ISO 2692), geprojecteerde zone, vrije toestand
MODULE II: alle toleranties waar mogelijk
• Vormtoleranties (ISO 1101): rechtheid, rondheid, vlakheid, cilindriciteit
• Referentiesysteem (ISO 5459): gesimuleerde referenties, referentiesysteem, vrijheidsgraden, aanvullende symbolen voor referenties
• Richtingstoleranties (ISO 1101): evenwijdigheid, haaksheid en hoekzuiverheid
MODULE III: alle toleranties zowel maatonafhankelijk als in MMC
• Profielzuiverheid als vorm, richting en plaatstoleranties: profielzuiverheid van een lijn, van een vlak, en als algemene tolerantie op CAD-modellen (ISO 16792)
• Plaatstoleranties (ISO 1101 – ISO 5458): plaatszuiverheid, coaxialiteit / concentriciteit, symmetrie
• Slag: circulaire slag, radiaal en axiaal, totale slag, radiaal en axiaal
• Introductie 3D PMI MBD (ISO 1101 - ISO 16792): Intersection- Orientation- and Collection plane, Direction feature, Product Manufacturing Information (PMI) Model Based Definition (MBD)
• Discussie bedrijfsspecifieke problemen en deelnemersvragen
• Tips voor het geometrisch bematen na afronden van de cursus
